Enkele weken geleden verscheen de pocketversie van het zestiende deel (getiteld Day of the Caesars) van de onvolprezen romanreeks met de officieuze titel ‘The Eagle‘ van Simon Scarrow, een Britse schrijver geboren in Nigeria in 1962. Ik heb ooit het eerste deel op goed geluk gekocht en sindsdien kijk ik vol spanning uit naar elke nieuwe roman over de Romeinse militairen Quintus Licinius Cato en Lucius Cornelius Macro gesitueerd in de regering van keizer Claudius en het eerste jaar van keizer Nero. De reeks is klaarblijkelijk een groot succes in de Angelsaksische wereld, maar in Nederlandse vertaling zijn sinds 2013 vooralsnog alleen de eerste zes delen uitgebracht.

Historische achtergrond

simonscarrow.co.uk

Auteur Simon Scarrow

Ik heb niet direct informatie gevonden over de (historische?) masteropleiding die Scarrow in zijn jonge jaren gevolgd heeft, maar ondertussen is hij in ieder geval een volleerd specialist op het gebied van het Romeinse leger, die er als geen ander in geslaagd is om de lezer dat leger van binnen uit te doen begrijpen. De training van legionairs om in een perfect gelid te vechten en alle mogelijke manoeuvres uit te voeren, de manier waarop Keltische oppida ingenomen en verwoest kunnen worden, de belegering van oosterse steden, de ondertunneling om een poortgebouw of verdedigingswal te laten instorten, de inname van een zwaar verdedigde doorwaadbare plaats of heuvel, de uitputtende marsen door de woestijn of door de barre koude en sneeuw, de werking van de Romeinse vloot en van de ruiterij van de auxilia, allemaal aspecten die we als lezer meemaken in de eerste linies van het krijgsgewoel en die zeer filmisch beschreven worden, waarbij elk detail tot in de puntjes uitgewerkt is. De historische insteek wordt steeds ondersteund door heel wat kaartjes en een organigram van de betrokken legereenheden. Elk boek kan afzonderlijk gelezen worden, maar – zoals wel vaker het geval is bij historische romanreeksen – groeien de personages mee met het verhaal en zijn bepaalde allusies dus beter te plaatsen indien de lezer ook de voorgaande boeken kent.

Synopsis

Het verhaal begint in 42 n.C. wanneer de jonge Cato, de zoon van een recent overleden keizerlijke vrijgelatene, van het keizerlijke hof overgebracht wordt naar Germania om daar een harde militaire opleiding te krijgen bij de Romeinse legioenen. Op voorspraak van de keizer krijgt Cato dadelijk de functie van optio of adjudant bij centurio Macro, die echter niet opgezet is met politieke benoemingen in het leger. Geleidelijk aan leren ze elkaar te appreciëren en de volgende dertien jaar worden ze elkaars steun en toeverlaat in de vele precaire situaties waarin ze terechtkomen. Omwille van zijn moed, zijn doorzettingsvermogen en zijn inzicht klimt Cato zeer snel op binnen de militaire rangen, zodat hij in de latere boeken als praefectus bij de auxilia en als tribunus van een cohors van de praetoriaanse wacht zelfs de meerdere wordt van Macro.

De eerste verhaallijn (Eagle 1-5) speelt zich af in in 42-44 n.C., het begin van de verovering van Britannia op bevel van keizer Claudius. Het optreden van historische figuren als Vespasianus, Galba en Boudicca, die pas enkele decennia later echt belangrijk zullen worden, doet veronderstellen dat Scarrow langetermijnplannen heeft. De expeditie verloopt duidelijk niet zo vlot als de keizerlijke propaganda doet vermoeden, maar de pas aangestelde keizer heeft een militaire overwinning nodig om zich steviger in het zadel te zetten. In Rome zijn er immers nog steeds aristocraten die terug willen keren naar de republiek, toen zij het zelf voor het zeggen hadden, terwijl aan het keizerlijk hof vrijgelatenen als Narcissus en Pallas volop intriges uitwerken om hun eigen invloed te vergroten. Tot hun grote ergernis geraken Cato en Macro meer en meer betrokken bij deze onfrisse toestanden en worden ze later meer dan eens gechanteerd om opdrachten uit te voeren voor Narcissus.

www.catoandmacro.com

Cato en Macro, de hoofdrolspelers van de reeks ‘The Eagle’

Zo geraken ze betrokken bij de strijd tegen Illyrische zeerovers (Eagle 6), moeten ze zich staande houden bij grensconflicten met de Parthen in Petra en in Palmyra (Eagle 7-8) en proberen ze een slavenopstand tegen te houden die zich van Kreta naar Egypte verplaatst heeft (Eagle 9-10). In 51 n.C. moeten ze in Rome undercover gaan bij de praetoriaanse wacht om een moordaanslag op de keizer te verijdelen (Eagle 11). Ze worden teruggestuurd naar Britannia, waar de strijd nog steeds in alle hevigheid voortwoedt, en overleven daar met moeite de zelfmoord-opdrachten die ze moeten uitvoeren. Zij zijn het die er uiteindelijk in slagen om de Britse rebel Caratacus te arresteren, maar het blijkt vooralsnog onmogelijk om het druïdeneiland Mona in te nemen. (Eagle 12-14). De (voorlopig) laatste twee romans spelen zich af in 54-55 n.C. Cato en Macro worden als helden gelauwerd in Rome, maar worden onmiddellijk daarna met een eenheid van de praetoriaanse wacht naar Spanje gestuurd om een lokale opstand te onderdrukken (Eagle 15). Onder het mom van deze expeditie worden vele loyale aanhangers van keizer Claudius uit Rome verwijderd, zodat ze bij hun terugkeer alleen maar kunnen constateren dat keizerin Agrippina en haar minnaar Pallas de keizer vergiftigd hebben en de jonge Nero op de troon hebben gezet. Een groep aristocraten beraamt evenwel een complot om Britannicus, de natuurlijke zoon van Claudius, op de troon te krijgen, zodat er binnen de muren van Rome een burgeroorlog uitgevochten wordt (Eagle 16).

Conclusie

De verhalen van Scarrow zijn een mooie mengeling van historische feiten en verzonnen gebeurtenissen. De grote lijnen van de periode 42-55 n.C. zijn goed gekend uit de werken van Tacitus, Suetonius, Cassius Dion en vele anderen, maar er zijn voldoende “gaten” in dat verhaal om Scarrow de mogelijkheid te geven om plausibele episoden te verzinnen waarin Cato en Macro zich kunnen bewijzen. Ik heb in ieder geval geen flagrante historische fouten gevonden in de reeks, zodat Scarrow zijn research klaarblijkelijk naar behoren heeft gedaan.

Cato en Macro zijn geen onoverwinnelijke helden, die maar op het toneel moeten verschijnen om de problemen op te lossen. Integendeel, elke keer opnieuw moeten ze voor hun leven vechten, en ze hebben daarbij vaak afscheid moeten nemen van velen van hun collega’s, vrienden en familieleden. Ook de Romeinse legioenen op zich waarin zij vechten, moeten regelmatig het onderspit delven in de strijd, terwijl Cato zich meer dan eens afvraagt wat Rome toch te zoeken heeft in die woeste uithoeken van de beschaafde wereld. Het merendeel van de verhalen is opgebouwd rond hun militaire exploten, maar de persoonlijke component ontbreekt niet: Cato wordt verliefd op de jonge vrouw Iulia Sempronia en ze krijgen een zoontje, terwijl Macro regelmatig in bed duikt met prostituees of andere vrouwen die zijn pad kruisen. De jonge jaren van Macro krijgen overigens ook aandacht in de vorm van enkele kortverhalen, waarvan er een aantal gebundeld zijn in het boek Arena. De bundeling Invader anderzijds beschrijft de lotgevallen van hun collega optio Horatius Figulus na het vertrek van Cato en Macro uit Britannia in 44 n.C.

De lezer wordt in elk boek opnieuw meegesleept in een intense rollercoaster van actie en intrige, waarbij alleen de rauwe soldatenhumor voor een lichtere noot zorgt. Ik heb steeds meegeleefd met de sympathieke hoofdpersonages Cato en Macro en kijk dan ook vol spanning uit hoe het hen zal vergaan in het oosten wanneer ze onder bevel van generaal Corbulo de problemen in Armenia gaan aanpakken (Eagle 17 is gepland).

Coverfoto: remix van de foto ‘Forum Romanum van Carla Tavares op Wikimedia (CC BY-SA 3.0) & simonscarrow.co.uk

Overzicht van de titels

• Scarrow, Simon, [Eagle 1] Under the eagle, 2000 [Onder de adelaar]
  42-43 n.C. – Britannia; Germania; Durocortorum – Gesoriacum, Gallia
• Scarrow, Simon, [Eagle 2] The eagle’s conquest, 2001 [De overwinning van de adelaar]
  43 n.C. – Rutupiae – Camulodunum, Britannia
• Scarrow, Simon, [Eagle 3] When the eagle hunts, 2002 [Als de adelaar jaagt]
  44 n.C. – Camulodunum – Calleva – Noviomagus – Maiden Castle, Britannia
• Scarrow, Simon, [Eagle 4] The eagle and the wolves, 2003 [De adelaar en de wolven]
  44 n.C. – Calleva, Britannia
• Scarrow, Simon, [Eagle 5] The eagle’s prey, 2004 [De prooi van de adelaar]
  44 n.C. – Britannia
• Scarrow, Simon, [Eagle 6] The eagle’s prophecy, 2005 [De voorspelling van de adelaar]
  45 n.C. – Roma – Ravenna, Italia; Illyricum
• Scarrow, Simon, [Eagle 7] The eagle in the sand, 2006
  46 n.C. – Jerusalem – Heshaba – Bushir, Iudaea; Petra – Wadi Rum, Nabataea; Roma, Italia
• Scarrow, Simon, [Eagle 8] Centurion, 2007
  48? n.C. – Antiocheia – Chalkis – Palmyra, Syria
• Scarrow, Simon, [Eagle 9] The gladiator, 2009
  49 n.C. – Matala – Gortyna – Ciprana – Lyttis – Olous, Creta, Greece; Alexandreia, Egypt
• Scarrow, Simon, [Eagle 10] The legion, 2010
  50 n.C. – Epichos – Alexandreia – Memphis – Dios Polis Magna (Thebai), Egypt; Capreae, Italia
• Scarrow, Simon, [Eagle 11] Praetorian, 2011
  51 n.C. – Picenum – Ostia – Roma – Albanus Lacus, Italia
• Scarrow, Simon, [Eagle 12] The Blood Crows, 2013
  51 n.C. – Londinium – Avibarius – Glevum – Isca – Gobannium – Bruccium, Britannia
• Scarrow, Simon, [Eagle 13] Brothers in blood – The red sail, 2014
  52 n.C. – Roma, Italia; Isurium, Britannia
• Scarrow, Simon, [Eagle 14] Britannia, 2015
  52 n.C. – Mediolanum – Mona, Wales, Britannia
• Scarrow, Simon, [Eagle 15] Invictus – A dish to die for, 2016
  54 n.C. – Asturica – Tarraco – Argentium – Augusta, Hispania; Ostia – Roma, Italia
• Scarrow, Simon, [Eagle 16] Day of the Caesars, 2017
  54-55 n.C. – Roma – Ostia – Capreae, Italia

• Scarrow, Simon, [Eagle 0.1 (short story)] Blood debt, 2009
  30-31? n.C. – Roma, Italia
• Scarrow, Simon – Andrews, T. J., [Eagle 0.2] Arena [1. Barbarian; 2. Challenger; 3. First sword; 4. Revenge; 5. Champion], 2013
  41-42 n.C. – Roma – Paestum – Capua, Italia; Germania
• Scarrow, Simon – Andrews, T. J., [Optio Horatius Figulus 1] Invader [1. Death beach; 2. Blood enemy; 3. Invader: dark blade; 4. Imperial agent; 5. Sacrifice], 2016 [2014-2015]
  44-45 n.C. – Calleva – Vectis – Noviomagus Regnorum – Lindinis, Britannia

Hieronder kan je alvast de eerste 8 pagina’s van Day of the Caesars lezen:

Daarnaast bestaat er zelfs een mobiele applicatie waar je avonturen beleeft terwijl je in de huid kruipt van Cato en Macro.

Het bericht De visie van Verreth: de Eagle-reeks van Simon Scarrow van Herbert Verreth verscheen eerst op OUDE GESCHIEDENIS.

De Spaans-Chileense regisseur Alejandro Amenábar was geen onbekende toen hij in 2009 de film Agora uitbracht. Het was reeds zijn vijfde langspeelfilm, en filmliefhebbers zullen zich misschien nog de titels herinneren van de horrorfilm Tesis (1996), Abre los ojos (1998), jammer genoeg beter bekend in de Amerikaanse remake Vanilla Sky, de spookfilm The others (2001) en het euthanasiedrama Mar adentro (2004). Sinds Agora heeft hij nog één bioscoopfilm uitgebracht, Regression (2015). Ik vond het allemaal boeiende en waardevolle films, maar mijn favoriet is toch Agora.

Synopsis

De titel Agora, het Griekse woord voor ‘marktplaats’, verraadt niet veel over de inhoud, want de film gaat in feite over de filosoof-wetenschapper Hypatia van Alexandria, die leefde in het begin van de late oudheid, toen het christendom de traditionele godsdiensten begon te verdringen. We weten niet wanneer Hypatia geboren is, maar ze is vermoord in 415 n.C. De film begint in 391 en op dat moment is Hypatia (gespeeld door de uitstekende actrice Rachel Weisz), een jonge, ongetrouwde vrouw die in hoog aanzien stond bij zowel christenen als niet-christenen voor haar uitmuntende onderwijs en onderzoek.

391 of 392 n.C. is het jaar waarin het in Alexandria inderdaad tot een gewapend treffen was gekomen tussen de christenen en de aanhangers van de traditionele godsdiensten omdat de christenen de beelden van hun goden hadden bespot. Het is in deze periode dat keizer Theodosius I de Grote het christendom tot staatsgodsdienst had uitgeroepen, zodat de christenen zich gesteund wisten om de traditionele tempels en beelden te bekladden en te vernietigen. We zien dan ook in prachtige massascènes hoe de christenen het Serapieion, de tempel van de god Sarapis, binnenvallen en er alles vernietigen, wat inderdaad betuigd is in de bronnen, maar er is geen enkele aanwijzing dat Hypatia of haar vader Theon in werkelijkheid bij dit gebeuren betrokken waren. Egyptologen die de film willen zien op zoek naar sporen van het oude Egypte, zullen een beetje ontgoocheld zijn, want in de hele film is eigenlijk alleen de decoratie van de Sarapis tempel Egyptisch te noemen. Historisch is dit niet incorrect want Alexandria is steeds meer een Hellenistisch-Griekse dan een Egyptische stad geweest.

Christenen vernietigen het Serapieion in de film ‘Agora’

In de film wordt benadrukt dat zich in het Serapieion ook een afdeling van de beroemde bibliotheek van Alexandria bevond en dat de christenen bij de inname van de tempel zonder verpinken overgingen tot grote boekverbrandingen, een barbaarse daad die bij de meeste ontwikkelde mensen dadelijk een enorme aversie oproept. De regisseur speelt echter met onze gevoelens, want de antieke bronnen zwijgen in alle talen over het feit dat er in 391 boeken zouden zijn verbrand. Het Serapieion is inderdaad tot 200 n.C. bekend als een dependance van de grote bibliotheek, maar daarna verdwijnt dit gegeven uit de bronnen, zodat het hoogst onwaarschijnlijk is dat er in 391 nog boeken lagen opgeslagen.

Visie van de regisseur

Actrice Rachel Weisz in haar rol van Hypatia op de set met regisseur Alejandro Amenábar

Een van de grote bedoelingen van Amenábar met deze film is immers de kijker te overtuigen van de fanatieke onverdraagzaamheid van zowel de traditionele godsdiensten als van de christenen en de joden. Godsdienst wordt in zijn ogen vooral misbruikt door mannen die hun persoonlijke macht en aanzien willen doen toenemen. Daartegenover stelt hij dan de figuur van de oprechte en consequente wetenschapper Hypatia, een vrouw voor wie alleen de ratio en echte kennis belangrijk is. Hypatia wordt overigens in de film vooral voorgesteld als een astronoom en een wiskundige, niet als een filosoof. Filosofie is in het algemeen moeilijk om boeiend in beeld te brengen in een film, maar astronomie en wetenschappelijk inzicht in de kosmos zijn ook grote aandachtspunten van Amenábar zelf. Hij wilde het publiek de overgang tonen van het geocentrisch naar het heliocentrisch model, en laat Hypatia geleidelijk aan ontdekken dat de aarde niet in een cirkel maar in een ellips rond de zon draait. Dit is natuurlijk anachronistisch, want pas beschreven door Johannes Kepler in het begin van 17e eeuw, maar het geeft wel zeer mooie scènes in de film.

De film Agora bestaat uit twee delen: het eerste behandelt de plundering van het Serapieion in 391, het tweede toont het terreurbewind van de christelijke ‘parabolani’ monniken dat lijdt tot de moord op Hypatia. We weten dat ze in 415 n.C. is gestorven, dus 24 jaar na de gebeurtenissen van het eerste deel, maar er is geen enkele aanduiding in de film dat er zoveel tijd zit tussen beide delen. Rachel Weisz blijft er in ieder geval even jong en mooi uitzien, terwijl Hypatia in werkelijkheid waarschijnlijk een 60 jaar oud was (Ioannes Malalas noemt haar een ‘oude vrouw’).

Conclusie

Over het algemeen is er zeer veel historische research gedaan door de filmmakers, maar af en toe zijn er dus aanpassingen doorgevoerd om de boodschappen van de regisseur duidelijker over te brengen. Eén aanpassing is echter gebeurd om de gevoelens van de kijker te sparen. De kerkhistoricus Sokrates van Constantinopolis vertelt in detail hoe Hypatia op een gruwelijke manier aan haar einde kwam toen ze uit haar draagstoel werd gesleurd, ontkleed werd en vervolgens levend gevild met behulp van potscherven, waarna de diverse lichaamsdelen werden verbrand. Andere bronnen geven nog meer gruwelijke details. Hoe Hypatia in de film dan wel gedood wordt, dienen jullie zelf te ontdekken. Veel kijkplezier!

Meer lezen

Sara Van Hoecke (2013), Hypatia van Alexandrië, een receptiegeschiedenis, masterproef (UGent).

Het bericht De visie van Verreth: ‘Agora’ van Herbert Verreth verscheen eerst op OUDE GESCHIEDENIS.

® Les Editions Albert René

De cover van ‘Asterix en de race door de laars’

Het verhaal

Het verhaal op zich is relatief simpel (en doet soms wel denken aan ‘Asterix en de ronde van Gallia’ uit 1963): de Romeinse senator Lactus Bifidus is verantwoordelijk voor het onderhoud van de beroemde Romeinse wegen, maar hij heeft het merendeel van de fondsen verduisterd om zich met zijn echtgenote Mozzarella de hele tijd in orgieën te kunnen storten. Hij probeert dan ook de aandacht af te leiden door een wagenrace te organiseren doorheen heel Italië, van Modicia (Monza) in het noorden tot Neapolis (Napoli) in het zuiden, ‘open voor wagenmenners uit de hele wereld (inclusief barbaren)’. Een ‘handlezeres’ heeft Obelix voorspeld dat hij een groot auriga of ‘racewagenmenner’ zal worden, zodat hij per se wil meedoen, ook al moet hij zich daarvoor ‘omscholen’. Een groot deel van het kijkplezier zijn dan ook de vele wagenmenners uit alle hoeken van de wereld in hun nationale klederdrachten, met soms opmerkelijke wagens getrokken door kamelen of zebra’s, terwijl de Helvetiërs met een slee afkomen en de wagen van de Lusitaniërs steeds in panne staat.

Historische referenties

Opvallend is ook dat vele talen grafisch elk op een andere manier worden weergegeven: de prinsessen Hasjeohfer en Europalahfer uit ‘het verre koninkrijk Koush’ ten zuiden van Egypte spreken een soort beeldschrift dat aan hiërogliefen doet denken. De Goten krijgen Gotische letters, de Grieken het bekende pseudo-Griekse schrift met hoekige letters en de Sarmaten een schrift met letters in spiegelschrift die het Cyrillisch dienen te evoceren (terwijl ze zweren ‘bij Marx‘ in plaats van ‘bij Mars‘). De (Deense) Kimbren Zerøgluten en Betäkärøten schrijven elke ‘a’ met een trema en elke ‘o’ wordt vervangen door een ø. De Britten Madmax en Ecotax worden dan weer gekarakteriseerd door vertaalde uitdrukkingen zoals ‘oerosdrek’ (bullshit), ‘genadige goedheid’ (goodness gracious) of ‘Werkelijk, het is!’. Ook in Latijnse opschriften wordt de ‘U’ veelal weergegeven door een ‘V’. Het is ondertussen duidelijk dat ook de persoonsnamen – zoals gewoonlijk in de reeks – een heleboel grapjes bevatten (vaak van de hand van de Nederlandse vertaler Frits van der Heide); vermeldenswaard zijn bijvoorbeeld nog de senator Thermocumulus, de tandarts Kiesmatrix, de wagenverkoper Krukaspoelix en zijn bevallige verkoopster Cabrioletta, de familie Tiramisus, de Romeinse wagenmenners Coronavirus en Bacillus, de Belg (?) Ambetanterix, de Noormannen Senotaf en Dekaf, en de vrouw Dolcevita.

® Les Editions Albert René

Prent uit ‘Asterix en de race door de laars’

Een andere vaste waarde zijn anachronismen en ‘politieke’ uitspraken over bijvoorbeeld onverantwoord rijgedrag, parkeerproblemen (‘alleen de bewoners mogen hun wagens in het historische centrum parkeren’) en vervelende sportjournalisten. Wanneer Obelix merkt dat Bacillus omgekocht wordt, vertelt hij dat pas veel later aan Asterix, want “ik dacht dat zoiets normaal was in de sport”. Een inwoner van Venexia merkt op dat zijn stad niet wegzinkt, maar dat ‘het water in de lagune stijgt. Het klimaat is niet meer wat het was.’ Ook beroemdheden als Leonardo da Vinci, de Mona Lisa, Luciano Pavarotti (de waard die ‘Nessundorma’ zingt), Alain Prost (de wagenmenner Coronavirus alias de Siciliaan Testus Sterone) en Silvio Berlusconi (de steenrijke garum-fabrikant Cresus (!) Lupus) passeren de revue, en Coronavirus verzaakt aan zijn villa in Capri met de woorden “Capri fini”, naar de hit ‘Capri, c’est fini’ van Hervé Villard uit 1966.

Toponymie

Elke stad waar de race passeert, wordt gekarakteriseerd door een bezienswaardigheid of door een typisch Italiaans gerecht: Modicia (Monza) is bekend om zijn Grand Prix-circuit; in Parma proeven ze van de gelijknamige ham; in Florentia (Firenze) bewonderen ze ‘de moderne architectuur en de beelden’ en in de buurt van Pisae (Pisa) ziet een dronken Obelix ‘een toren die scheef staat’; in Sena Iulia (Sienna) levert deze race het idee voor de toekomstige Palio-race in het centrum van de stad, en proeven Asterix en Obelix voor het eerst ‘de pastae – die komt uit het oosten’; in Tibur (Tivoli) eten ze ‘pinsae van Neapolis’, platte koeken van tarwedeeg (sc. pizza’s), maar zonder tomatensaus, want een voetnoot leert ons dat de tomaat ‘pas xvii eeuwen later in Europa geïntroduceerd wordt’. Alomtegenwoordig in het verhaal is ook de vissaus of garum van het merk Lupus, die de hoofdsponsor is van de race.

Op historisch vlak is het opmerkelijk dat Italië -zeer terecht- wordt voorgesteld als een amalgaam van volkeren die de Romeinen niet allemaal even gunstig gezind zijn. De Bondgenotenoorlog van 91-88 v.C is duidelijk nog niet helemaal verteerd: ‘Net als in Gallië wonen er in Italië veel verschillende volken: Venetianen, Etrusken, Umbriërs, Osken, Messapiërs, Apuliërs… en Caesar kan ze nauwelijks de baas’. Veelbetekenend is ook een reclamebord met de boodschap ‘V komt nv in Vmbrië. Voor vw veiligheid pacificeert het Romeinse leger hier de regio’, terwijl ‘onverzettelijke Umbriërs’ helpen om het Romeinse team te verslaan.

Het besluit van Herbert

De tekeningen zijn zeer gedetailleerd en bevatten veel leuke grapjes voor wie de moeite doet rustig rond te kijken. Zo vind je in het album bijvoorbeeld een mijlpaal met een pijl naar Rome in beide richtingen, want iedereen weet dat alle wegen naar Rome leiden (pl. 1 & 44); een soldaat die drie prentjes lang op de achtergrond lastig gevallen wordt door een vlinder (pl. 3); het boek ‘Caesar, De Gallische Oorlog’ dat in aanbieding staat (pl. 5) (tegelijk een verwijzing naar de vorige strip); een mijlpaal naar de stad Oderzo (pl. 17), maar ongetwijfeld ook een knipoog naar de striptekenaar Uderzo.

Ik heb wel de wenkbrauwen gefronst bij het lezen van het toponiem ‘Venexia’ in plaats van het verwachte Venetiae (een stad die overigens waarschijnlijk pas in de 5^de-6^de eeuw n.C. gesticht is) en Noormannen zijn geen ‘Normandiërs’, Het is ook maar de vraag of het parcours van de race (ca. 780 km) effectief in vijf dagen kan worden afgelegd, vooral omdat de bestaande Romeinse wegen niet altijd gevolgd worden: Florentia ligt niet op de weg tussen Parma en Sena Iulia, en ook Tibur ligt niet op de weg naar Neapolis, terwijl Umbria eigenlijk helemaal niet op het parcours ligt. Over het algemeen zit het verhaal echter behoorlijk in elkaar en wordt de lezer de hele tijd verblijd door een stortvloed aan visuele en verbale grapjes

Coverfoto: uitsnijding van de cover van het stripalbum ‘Asterix en de race door de laars’, ® Les Editions Albert René

Het bericht De visie van Verreth: ‘Asterix en de race door de laars’ van Herbert Verreth verscheen eerst op OUDE GESCHIEDENIS.